بيخبرى اكثريّت ، در رنج و محروميت بودند ، از جمله وضع يهوديان در كشورهاى غربى نيز رضايت‌بخش نبود . فيليپ اوگوست سلطان فرانسه . . . فرمان داد كه يهوديان قلمروش را به جرم زهرآگين ساختن چاه‌هاى آب عيسويان به زندان افكنند . سپس در ازاى تأديهء فديهء گزافى آنها را آزاد ساخت . يك سال بعد ، وى تمام اموال يهوديان را ضبط و خود آنها را تبعيد نمود و كنيسه‌هاى آنان را به كليسا بخشيد و در 1190 به فرمان وى هشتاد تن از يهوديان « اورانژ » را به قتل رسانيدند . به علّت آنكه اولياى شهر مزبور ، يكى از عاملين فيليپ را به جرم قتل يك نفر يهودى به دار آويخته بودند ، در 1198 وى يهوديان را به فرانسه باز خواند و معاملات پولى آنها را به نحوى تنظيم نمود تا منافع سرشارى عايد خود وى گردد . در 1136 صليبيّون عيسوى به كوچ‌نشين‌هاى يهودى « آنژووپواتو » به ويژه در « بردو » و « آنگولم » هجوم بردند و به كليّهء يهوديان حكم كردند كه به ديانت عيسى درآيند ؛ چون يهوديان از قبول چنين حكمى امتناع ورزيدند ، صليبيّون سه هزار تن از آنان را در زير سم اسبان خويش به هلاكت رسانيدند . . . سن‌لويى مىگفت : « وقتى شخصى عامى بشنود كه در ذمّ عيسى سخن مىگويد ، نبايد با زبان به مدافعه برخيزد ، بلكه بايد دست به شمشير بزند و تا آنجا كه امكان دارد تيغ خود را در شكم طرف فرو برد . در سال 1254 سن‌لويى ، يهوديان را از فرانسه بيرون راند و اموال و كنيسه‌هاى آنان را ضبط كرد ، لكن چند سالى بعد دوباره آنها را رخصت بازگشت داد . فيليپ زيبا در سال 1306 آنها را به زندان افكند و كليهء دارايى آنها را ضبط كرد ، الّا البسه‌يى كه در بر داشتند ، سپس صد هزار نفرشان را با آذوقهء يك روزه از فرانسه بيرون راند و سود كلانى به دست آورد . . . » « 1 » به اين ترتيب مىبينيم كه اقليّتهاى مذهبى در شرق و غرب تا ظهور تمدّن جديد و رشد افكار عمومى و انتشار اعلاميهء حقوق بشر همواره مورد ظلم و جور قرار مىگرفتند . كشتار يهوديان در قم : ملّا آقابابا كه از سرگذشت يهوديان ايران از اواخر زنديه به بعد سخن مىگويد ، دربارهء يهوديان قم مىنويسد : « در اين شهر تقريبا شش هزار نفر يهودى به كار و كسب مشغول بودند ؛ در يك شب تاسوعا پسربچه‌يى يهودى كه از معنى حركت دسته‌هاى عزادارى بىخبر بود ، از روى نادانى خنديد ؛ اين عمل كودكانه ، مسلمانان را عليه يهوديان برانگيخت تا جايى كه به اين اقليّت اجازهء مسلمان شدن ندادند ، بلكه آنها را كشتند و محلّهء آنها را با خاك يكسان كردند . » لرد كرزن كه اواخر عهد ناصر الدّين شاه به ايران آمده مىنويسد : « قم يهودى ندارد . . . » « 2 »

--> ( 1 ) . تاريخ تمدن ويل دورانت ، عصر ظلمت ، بخش سوّم ، ترجمهء ابو القاسم طاهرى ، ص 89 . ( 2 ) . تاريخ يهود ، تأليف لويى ، ج 3 ، ص 522 .